Μοιραστείτε τα τοπία με την άγρια ζωή: Ειδικό χαρακτηριστικό για τα ποιμαντικά συστήματα και τα μεγάλα σαρκοφάγα
| Date |
Date
|
Μια σημαντική συλλογή διεπιστημονικής έρευνας, χρόνια στην παραγωγή, έχει δημοσιευθεί με τίτλο «Sharing landscapes with wildlife: σύγκρουση και συνύπαρξη μεταξύ ποιμενικών συστημάτων υψηλής φυσικής αξίας και μεγάλων σαρκοφάγων». Συγκεντρώνοντας 15 επιστημονικές συνεισφορές που εκτείνονται σε ποιμενικά και λιβαδικά συστήματα σε όλη την Ευρώπη, την Αμερική και την Κεντρική και Ανατολική Ασία, το Ειδικό Θέμα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό People and Nature, αντιπροσωπεύει την πιο ολοκληρωμένη και διεπιστημονική επισκόπηση της σαρκοφάγου-προϊστορικής συνύπαρξης που έχει δημοσιευθεί μέχρι σήμερα.
Μια κρίσιμη στιγμή στην ευρωπαϊκή πολιτική
Η έκδοση φτάνει σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη στιγμή. Ο αμφισβητούμενος κανονισμός της ΕΕ για την αποκατάσταση της φύσης κατέστη νόμος το 2024 και εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη της ΕΕ, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε έκτοτε μια αμφιλεγόμενη πρόταση για τη μείωση του καθεστώτος προστασίας των λύκων βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους, προκαλώντας έντονες συζητήσεις σε ολόκληρη την ήπειρο. Ταυτόχρονα, το παγκόσμιο πλαίσιο για τη βιοποικιλότητα, αναγνωρίζοντας ότι η σύγκρουση και η συνύπαρξη των ανθρώπινων άγριων ειδών έχει σημαντικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, επιβάλλει πλέον ρητά προσπάθειες για την ελαχιστοποίηση των συγκρούσεων και τη διασφάλιση της ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στη λήψη αποφάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το ειδικό χαρακτηριστικό έχει ως στόχο να παράσχει το είδος της ολοκληρωμένης, τεκμηριωμένης γνώσης που κατά καιρούς λείπει από τη συζήτηση πολιτικής.
Πέρα από τη λεηλασία: Συστημική άποψη
Τα ποιμενικά συστήματα υψηλής φυσικής αξίας (ΥΦΑ) αναγνωρίζονται ως ακρογωνιαίοι λίθοι της ευρωπαϊκής βιοποικιλότητας, της πολιτιστικής κληρονομιάς και της παροχής υπηρεσιών οικοσυστήματος. Σε αντίθεση με τα πιο εντατικά, συμβατικά συστήματα γεωργίας, για την ποιμενική κτηνοτροφία ΥΦΑ, οι ίδιες οι γεωργικές πρακτικές επιτρέπουν τη διατήρηση σημαντικών ειδών και οικοτόπων σε ορισμένες περιοχές. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά, τα οποία συντηρούνται μέσω της εκτροφής, της εποχιακής μετακίνησης και της εκτατικής βόσκησης, υφίστανται σοβαρή πίεση από οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η επιστροφή των μεγάλων σαρκοφάγων προσθέτει ένα επιπλέον στρώμα πολυπλοκότητας.
Ένα κεντρικό εύρημα σε όλες τις συνεισφορές είναι ότι οι επιπτώσεις στα σαρκοφάγα, συμπεριλαμβανομένης της λεηλασίας του ζωικού κεφαλαίου, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα. Το συντακτικό εντοπίζει τρεις συστημικές κινητήριες δυνάμεις που υπονομεύουν την ποιμαντική ανθεκτικότητα —και, μαζί με αυτήν, την ικανότητα συνύπαρξης:
Απώλεια κινητικότητας και κοινών πόρων: τη διάβρωση των παραδοσιακών διαδρομών βόσκησης, των εποχιακών μοτίβων μετακίνησης και της κοινής πρόσβασης στη γη.
Δυσμενή περιβάλλοντα αγοράς και πολιτικής: οικονομικές πιέσεις και κίνητρα της ΚΓΠ που ωθούν τις ποιμενικές κοινότητες προς την εντατικοποίηση ή την εγκατάλειψη.
Μετατόπιση του κοινωνικού και θεσμικού πλαισίου: δημογραφική αλλαγή, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αποδυνάμωση των τοπικών θεσμών.
Οι τρέχουσες πολιτικές απαντήσεις —που συνήθως επικεντρώνονται στην οικονομική αποζημίωση για απώλειες ζωικού κεφαλαίου, σε προστατευτικά μέτρα και σε άδειες θανάτωσης— διαπιστώνεται ότι υπολείπονται, καθώς δεν αντιμετωπίζουν αυτές τις βαθύτερες διαρθρωτικές ευπάθειες.
Τι σημαίνει συνύπαρξη;
Το χαρακτηριστικό δεν σταματά στη διάγνωση. Οι συνεισφορές από διάφορα συστήματα —από την εκτροφή ταράνδων στη βόρεια Σουηδία και την κτηνοτροφία στη Γαλλία, την Ιταλία, τη Ρουμανία, την Αυστρία και την Ισπανία έως τους βοσκότοπους στο Θιβέτ και το Καζακστάν και τα ιδιωτικά αγροκτήματα στην Παταγονία της Χιλής— καταδεικνύουν επίσης ευνοϊκές συνθήκες για βιώσιμη συνύπαρξη.
Αυτές περιλαμβάνουν τοποκεντρικές και συμμετοχικές προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν τους ποιμενικούς ως κατόχους γνώσης, τη συμπαραγωγή γνώσεων που υφαίνουν παραδοσιακή και επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη και πλαίσια διακυβέρνησης που είναι προσαρμοστικά και βασίζονται σε σταθερή εμπιστοσύνη με τις τοπικές κοινότητες.
«Πολλές ευχαριστίες στην εξαιρετική συντακτική ομάδα που συγκεντρώνει εμπειρογνώμονες στον τομέα της κτηνοτροφικής κτηνοτροφίας μεγάλων σαρκοφάγων και HNV, καθώς και στους συντάκτες μας για τη συναρπαστική συμβολή τους. Η συλλογή των εργασιών σε αυτό το ειδικό χαρακτηριστικό προσφέρει την πιο ολοκληρωμένη και διεπιστημονική επισκόπηση της συνύπαρξης σε βοσκοτοπικά τοπία ΥΦΑ στην Ευρώπη που έχουν δημοσιευθεί μέχρι στιγμής». η Κατρίνα Μάρσντεν, συντάκτης, συγγραφέας και διευθυντής της adelphi Research του εταίρου της CoCo.
Το χαρακτηριστικό αυτό ολοκληρώνεται με εκκλήσεις για καλύτερο συντονισμό μεταξύ της γεωργικής πολιτικής και της πολιτικής διατήρησης και για αντιμετώπιση της συνύπαρξης όχι ως σταθερού αποτελέσματος που πρέπει να επιτευχθεί, αλλά ως επαναληπτικής, προσαρμοστικής διαδικασίας που απαιτεί μακροπρόθεσμη θεσμική δέσμευση. Το έργο CoCo έχει ως στόχο να συνεχίσει να εργάζεται για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, οικοδομώντας έναν «χάρτη πορείας για τη συνύπαρξη».