Kobiety w pasterstwie: Kto wykonuje dzieło współistnienia?

Rok 2026 jest Międzynarodowym Rokiem Strzelców i Pastoralistów ONZ. Większość gospodarstw rodzinnych polega na pracy kobiet, aby utrzymać pasterstwo przy życiu, więc jest to dobry moment, aby przyjrzeć się wkładowi kobiet we współistnienie. Na pastwiskach górskich w Europie kobiety odgrywają kluczową rolę w dzieleniu się krajobrazami zwierząt gospodarskich i dzikiej fauny i flory, ale ich wkład rzadko jest widoczny w badaniach lub polityce. Projekt CoCo przygląda się teraz bliżej ich rolom.

Naukowcy z CoCo rozmawiali z 31 kobietami pracującymi w hodowli zwierząt gospodarskich w dwóch bardzo różnych kontekstach związanych z dziką fauną i florą: 20 kobiet w 15 gospodarstwach rolnych w Parku Narodowym Abruzja, Lacjum i Molise (PNALM) we Włoszech oraz 11 kobiet rolników i pasterzy w Couserans we francuskich Pirenejach. W PNALM wilki i niedźwiedzie są obecne od pokoleń, a współistnienie było z czasem aktywnie podtrzymywane poprzez lokalne praktyki, instytucje i adaptację. W Kouserans, niedźwiedzie zostały przywrócone od 1996 roku i współistnienie jest silniej kwestionowane. Wywiady i obserwacje uczestników odbyły się w okresie od listopada 2025 r. do stycznia 2026 r.

Poglądy kobiet na współistnienie odzwierciedlają historię każdego obszaru z dziką przyrodą. W obu miejscach kobiety kształtują tradycje duszpasterskie na przyszłość, poprzez serowarstwo, turystykę i szkolenie psów opiekuńczych w PNALM, a także poprzez powrót do sezonowego pasterstwa w Couserans.

Praca, która często jest pomijana

Wiele kosztów życia wraz z dziką fauną i florą spada na gospodarstwa rolne jako całość, ale niektóre spadają głównie na kobiety. Duża część codziennej pracy związanej z hodowlą psów opiekuńczych w PNALM i pasterstwem zwierząt gospodarskich na letnich pastwiskach w Couserans, aż po załatwianie formalności związanych z odszkodowaniami i przepisami zdrowotnymi, jest wykonywana przez kobiety. Kobiety posiadają również szczegółową wiedzę na temat wpływu dzikiej fauny i flory, na przykład na jakość mleka i sera.

„Kobiety wykonują znaczną część codziennej pracy, która utrzymuje współistnienie, od ochrony stad po uporządkowanie dokumentacji”, mówi Agnese Marino, badaczka i współautorka badania CoCo. „Jeżeli badania i polityka nie sprawdzają, kto to robi, pomijają znaczną część obrazu”.

Moc, sieci i głos

W obu miejscach kobiety są w dużej mierze odpowiedzialne za dywersyfikację gospodarstw, produkcję sera, administrację i opiekę nad zwierzętami, podczas gdy mężczyźni częściej wykonują ciężką pracę fizyczną i hodowlę zwierząt gospodarskich w PNALM. Podziały te są często uzasadnione siłą fizyczną, ale są również kwestionowane, na przykład poprzez zaangażowanie kobiet w pasterstwo w Couserans. Uznanie kobiet, ich władza decyzyjna i własność gospodarstw rolnych nadal pozostają daleko w tyle za ich wkładem, a kilka kobiet wspomniało, że debaty publiczne na temat dzikiej fauny i flory często pozostawiają niewiele miejsca na umiarkowane, praktyczne stanowiska.

W PNALM lokalne sieci rodzin i sąsiadów pomagają kobietom w hodowli zwierząt gospodarskich, podczas gdy nowi przybysze często polegają na powiązaniach z ekspertami i organizacjami ochrony poza ich obszarem. Te rozszerzone sieci wspierają innowacje i wymianę lokalnej wiedzy w celu wspierania zapobiegania szkodom, ale mogą również odróżniać kobiety od ich własnych społeczności.

Ponowne przemyślenie, w jaki sposób badania liczą kobiety

Badania nad koegzystencją w dużej mierze pomijają kobiety. Pobieranie próbek z rejestrów zwierząt gospodarskich lub głów gospodarstw domowych zwykle pomija kobiety, pasterzy sezonowych i członków rodziny bez formalnego tytułu. Badanie leżące u podstaw tych ustaleń wymaga badań, które wykraczają poza formalnych posiadaczy tytułów, gromadzą dane segregowane według kryterium płci na temat pracy, wynagrodzeń i profilaktyki oraz wykorzystują metody jakościowe, takie jak historie życia i powtarzane wywiady, aby uchwycić pracę, której brakuje w jednorazowych ankietach.